Günde 2 Saat Yeni İş Arama İzni Kullanımı ve %100 Zamlı Ücreti

İşçi dilerse iş arama izin saatlerini birleştirerek toplu olarak kullanma hakkına sahiptir. Ancak iş arama iznini toplu kullanmak isteyen işçi, bunu işten ayrılacağı günden evvelki günlere rastlatmak ve bu durumu işverene yazılı olarak bildirmek zorundadır.

Örneğin, 6 haftalık (42 takvim günü = 36 iş günü) ihbar süresi olan bir işçi, günde 2 saatten toplam 72 saat iş arama iznine hak kazanır. Günlük çalışma süresi 7,5 saat olan bir işyerinde 72 saat yaklaşık 9,5 iş gününe denk gelir. İşçi bu süreyi toplu kullanmak isterse, ihbar süresinin son 10 gününde işe gitmeyerek yeni iş görüşmelerini tamamlayabilir.

İş Kanunu m. 27/2 uyarınca işveren yeni iş arama iznini vermez veya eksik kullandırırsa, o süreye ilişkin ücreti işçiye eksiksiz ödemek zorundadır.

Daha da önemlisi: İşveren, iş arama izni esnasında işçiyi çalıştırırsa, işçinin izin kullanarak bir çalışma karşılığı olmaksızın alacağı ücrete ilaveten, ÇALIŞTIRDIĞI SÜRENİN ÜCRETİNİ %100 ZAMLI (YÜZDE YÜZ FAZLASIYLA) ÖDEMEKLE YÜKÜMLÜDÜR.

Hesaplama Formülü: - İşçinin normal saat ücreti: 200 TL - Kullandırılmayan ve fiilen çalıştırılan 2 saatlik iş arama izni için ödenecek ücret: 1. Normal hak edilen ücret: 2 x 200 = 400 TL 2. %100 zamlı ilave çalışma ücreti: 2 x (200 x 2) = 800 TL Toplam günlük ödenecek tutar: 1.200 TL (Normal ücretin tam 3 katı).

İşverenin iş arama iznini vermeyi reddetmesi veya işçiyi zorla çalıştırması, işçi yönünden İş Kanunu m. 24/II uyarınca haklı fesih hakkı doğurur. İşçi ihbar süresinin dolmasını beklemeden işi bırakabilir ve kıdem tazminatını derhal talep edebilir.

DİLEKÇE METNİ:

[ŞİRKETİN TİCARİ UNVANI] İNSAN KAYNAKLARI MÜDÜRLÜĞÜ'NE

KONU: 4857 sayılı İş Kanunu m. 27 uyarınca yeni iş arama izinlerimin toplu olarak kullanımı talebidir.

Şirketinizde [Tarih] tarihinde tebliğ edilen fesih bildirimi uyarınca [X] haftalık yasal ihbar süremin işlemekte olduğu malumdur.

4857 sayılı İş Kanunu'nun 27. maddesinin 2. fıkrasında yer alan 'İşçi isterse iş arama izin saatlerini birleştirerek toplu kullanabilir' hükmü gereğince, ihbar sürem boyunca hak kazandığım toplam [Saat] saatlik yeni iş arama iznimi, işten ayrılış tarihim olan [Tarih] gününden önceki son [Gün Sayısı] iş gününde toplu olarak kullanmak istiyorum.

Gereğinin yapılmasını ve onaylı bir nüshasının tarafıma tevdii edilmesini arz ederim.

TARİH: [Gün/Ay/Yıl] ÇALIŞAN ADI SOYADI: [İmzanız]

4857 sayılı İş Kanunu m. 27 gereğince iş arama izni mutlaka normal çalışma saatleri içinde kullandırılmak zorundadır. İşverenin işçiye 'mesain bittikten sonra akşam saatlerinde veya hafta sonu izinlisin' demesi kanunen geçersizdir. İzin saatleri işçinin yeni iş görüşmelerine gidebilmesini sağlayacak şekilde makul gündüz saatlerine denk getirilmelidir.

Kanunun açık lafzı uyarınca iş arama iznini toplu kullanma tercihi münhasıran İŞÇİYE AİTTİR. İşçi bunu yazılı olarak bildirdiği takdirde işverenin 'hayır toplu kullanamazsın, günlük kullanacaksın' deme yetkisi yoktur. Yargıtay içtihatları, işçinin toplu kullanım hakkını engelleyen işverenin %100 zamlı ücret ödemekle yükümlü olduğunu teyit etmektedir.

İşçinin günlük 2 saatlik veya toplu olarak kullandığı iş arama izinleri çalışılmış gibi sayılır. İşveren işçinin maaşından veya SGK prim gün sayısından bu izinler sebebiyle en ufak bir kesinti yapamaz. Yapılan herhangi bir kesinti İş Kanunu m. 24/II-e kapsamında haklı fesih doğurur.

İşverenlerin sıkça başvurduğu usulsüzlüklerden biri, yeni iş arama iznini sabahın çok erken saatlerine veya mesai bitimine denk getirerek işçinin fiilen görüşmeye gitmesini zorlaştırmaktır. Oysa Yargıtay kararlarına göre iş arama izni, amacına uygun olarak iş görüşmelerinin yapılabileceği piyasa rayiç çalışma saatleri içinde ve işçinin makul ulaşım imkanları gözetilerek verilmelidir.

İşçinin bu izni kullanmasını engelleyen, kapıyı kilitleyen veya işçiye izin kağıdı imzalatmayan işverenler Türk Ceza Kanunu kapsamında çalışma hürriyetini ihlal suçuyla da karşı karşıya kalabilir.

İş arama izninde çalıştırılan işçinin hak ettiği %100 zamlı ilave ücret, bordroda 'Yeni İş Arama Çalışma Ücreti' olarak ayrı bir tahakkuk kalemi şeklinde yer almalıdır. Bu ödeme ücretten sayıldığından normal gelir vergisi ve damga vergisi kesintilerine tabi tutulur.

NOTER İHTARNAME METNİ:

KEŞİDECİ: [Adınız Soyadınız, TC No, Adres] MUHATAP: [Şirket Unvanı, Adres]

KONU: 4857 sayılı İş Kanunu m. 27 uyarınca kullandırılmayan yeni iş arama izinlerinin %100 zamlı ücretinin ödenmesi talebidir.

Şirketiniz nezdinde tebliğ edilen ihbar sürem boyunca tarafıma günde 2 saatlik yasal yeni iş arama izni kullandırılmamış, mesai saatlerinde fiilen çalıştırılmaya devam ettirilmişimdir. Kanunun 27. maddesinin 2. fıkrası gereğince çalıştırıldığım saatlerin ücretinin %100 zamlı olarak hesaplanıp 3 iş günü içinde [IBAN] hesabıma ödenmesini, aksi halde yasal yollara başvurulacağını ihtar ederim.

İş arama izni işçiye yeni bir iş bulması için verilir. İşçi bu izin saatlerinde yeni iş görüşmelerine gidebilir, mülakatlara katılabilir. Ancak henüz fesih tarihi gelmeden ve önceki sözleşmesi devam ederken başka bir işyerinde fiilen sigortalı çalışmaya başlarsa sadakat borcunu ihlal etmiş olur ve işveren haklı fesih hakkı kazanabilir.

İş Kanunu m. 27 uyarınca yeni iş arama izni normal çalışma saatleri içerisinde kullandırılmalıdır. İşverenin işçiyi mesai bitiminden sonraki saatlerde veya gece vardiyasında 'izinlisin' diyerek göndermesi kanuna aykırıdır; zira gece saatlerinde yeni bir iş görüşmesi yapılması hayatın olağan akışına aykırıdır.

İşçinin bu yasal hakkını engelleyen işverenler, çalıştırmak zorunda bıraktıkları her bir izin saati için normal saat ücretine ilaveten %100 zamlı ücret ödemekle yükümlüdür.

4857 Sayılı Kanun m. 27 emredici bir hüküm olup kamu düzenindendir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ve İş Daireleri'nin müstakar kararlarına göre; iş arama izninin işçiye fiilen kullandırıldığını ispat yükümlülüğü tamamen işverendedir. İşveren bu izni kullandırdığını ancak işçinin imzasını taşıyan izin takip çizelgesi veya puantaj kayıtlarıyla ispatlayabilir; tanık beyanı geçerli sayılmaz. Yargıtay ayrıca, işverenin işçiyi izin saatinde çalıştırması halinde kanun gereği işçiye o sürenin normal ücretine ilaveten %100 zamlı ücret (yani çift yevmiye) ödemek zorunda olduğunu tereddütsüz uygulamaktadır.

İhbar süresinde iş arama hakkını eksiksiz kullanmak isteyen personelin yol haritası: 1. Adım: İşverenden ihbar fesih bildirimi tebellüğ edildiği anda derhal yazılı dilekçe verilerek günde 2 saat iş arama izni talep edilmelidir. 2. Adım: İzin saatleri toplu kullanılmak isteniyorsa, dilekçede 'İhbar süresinin sonundaki iş günlerine denk getirilerek erken ayrılış şeklinde toplu kullanılacağı' açıkça belirtilmelidir. 3. Adım: İşveren izni vermez ve çalıştırmaya devam ederse; vardiya kartı, giriş-çıkış logları ve kamera kayıtları ile o saatlerde çalışıldığı delillendirilmelidir. 4. Adım: Fesih sonrasında kullandırılmayan her bir saat için saatlik çıplak brüt ücretin %100 zamlı (toplam 2 kat) karşılığı hesaplanmalıdır. 5. Adım: Ödenmeyen iş arama tazminatı için arabuluculuk bürosuna başvurularak 5 yıllık zamanaşımı süresinde tahsilat sağlanmalıdır.