İş Kanunu Madde 25/II: İşverenin Tazminatsız İşten Çıkarma Şartları

4857 Sayılı İş Kanunu'nun 25. maddesi; işverene iş sözleşmesini süresinin bitiminden önce veya bildirim süresini beklemeksizin derhal feshetme yetkisi tanıyan haklı fesih sebeplerini düzenler. İşverenin bu maddeye dayanarak yaptığı fesihlerde feshin türüne göre kıdem ve ihbar tazminatı ödeme yükümlülükleri farklılık gösterir. Kanun koyucu işverenin haklı fesih sebeplerini 4 ana başlık altında toplamıştır: Sağlık sebepleri (I), Ahlak ve iyiniyet kurallarına uymayan haller (II), Zorlayıcı sebepler (III) ve İşçinin gözaltına alınması veya tutuklanması (IV).

İşverenin işçiye hiçbir kıdem ve ihbar tazminatı ödemeden iş sözleşmesini derhal feshedebileceği yegane durum Madde 25'in (II) numaralı bendidir. Bu bent kapsamındaki başlıca ahlak ve iyiniyet ihlalleri şunlardır: • İşe girerken gerçeğe aykırı bilgi vermek veya sahte diploma/ehliyet ibraz etmek (Md. 25/II-a) • İşverenin veya aile üyelerinin şeref ve namusuna dokunacak sözler söylemek, hakaret etmek (Md. 25/II-b) • İşyerinde başka bir işçiye cinsel tacizde bulunmak (Md. 25/II-c) • İşverenin güvenini kötüye kullanmak, hırsızlık yapmak, ticari sırları ifşa etmek (Md. 25/II-e) • İşyerinde 7 günden fazla hapisle cezalandırılan ve cezası ertelenmeyen bir suç işlemek (Md. 25/II-f) • İşverenden izin almaksızın veya haklı bir sebebe dayanmaksızın ardı ardına 2 iş günü veya bir ayda 3 iş günü işe devamsızlık yapmak (Md. 25/II-g) • İşçinin yapmakla ödevli bulunduğu görevleri hatırlatıldığı halde yapmamakta ısrar etmesi (Md. 25/II-h) • İşçinin kendi isteği veya savsaması yüzünden işin güvenliğini tehlikeye düşürmesi veya makineleri 30 günlük ücretiyle ödeyemeyecek derecede hasara uğratması (Md. 25/II-ı)

4857 Sayılı İş Kanunu'nun 26. maddesi uyarınca işveren, ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırılık hallerine dayanarak fesih hakkını; olayı öğrendiği günden itibaren 6 iş günü içinde ve her halde fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren 1 yıl içinde kullanmak zorundadır. İşveren olayı öğrendikten sonra 6 iş günü içinde işçiyi işten çıkarmaz veya savunmasını alıp süreci tamamlamazsa, fesih hakkı düşer. Bu süreden sonra yapılan fesihler haksız fesih sayılır ve işçi kıdem ve ihbar tazminatlarına tam hak kazanır.

Tazminatsız kovulan işçi; fesih bildiriminin tebliğinden itibaren 1 ay içinde Adliye Arabuluculuk Bürosuna başvurarak işe iade davası veya kıdem-ihbar tazminatı davası açabilir. Mahkeme işverenin feshini haksız bulursa, işçiye 4 aya kadar boşta geçen süre ücreti ve 4 ila 8 aylık iş güvencesi tazminatı ödenmesine hükmeder.