Mirasın Reddi (Mirası Ret) Süreci ve 3 Aylık Hak Düşürücü Süre Rehberi
- Mirasın gerçek reddi (reddi miras), miras bırakanın vefatının veya mirasçılık sıfatının öğrenildiği tarihten itibaren 3 ay içinde Sulh Hukuk Mahkemesi'ne yazılı veya sözlü beyanla yapılır.
- 3 aylık ret süresi kesin hak düşürücü süredir; bu süre içinde beyanda bulunmayan mirasçı mirası kayıtsız şartsız kabul etmiş sayılır (TMK m. 610).
- Miras bırakanın vefatı anında ödemeden aczi açıkça belliyse veya resmen tespit edilmişse miras hükmen reddedilmiş sayılır (TMK m. 605/2) ve bu halde 3 aylık süre sınırı aranmaz.
- Mirasçı tereke işlerine olağan yönetim sınırlarını aşacak şekilde karışır, tereke mallarını gizler veya kendine mal ederse ret hakkını tamamen kaybeder.
- Muristen kalan dul ve yetim aylığı (ölüm aylığı) terekeye dahil bir hak olmadığından, mirası reddeden eş ve çocuklar SGK ölüm aylığını kesintisiz almaya devam edebilir.
4721 Sayılı TMK m. 605-618 uyarınca mirasın gerçek ve hükmen reddi şartları, 3 aylık hak düşürücü sürenin başlangıcı, tereke borçlarından kurtulma yolları, Sulh Hukuk Mahkemesi ret dilekçesi taslağı ve emsal kararlar.
Mirasın Gerçek Reddi vs. Hükmen Reddi Karşılaştırma Matrisi
4721 Sayılı TMK kapsamında mirasın gerçek ve hükmen reddi arasındaki usul, süre, mahkeme ve ispat farkları:
| Hukuki Kriter | Mirasın Gerçek Reddi (TMK m. 605/1) | Mirasın Hükmen Reddi (TMK m. 605/2) |
|---|---|---|
| Yasal Dayanak | 4721 Sayılı TMK m. 605/1, 606, 609 | 4721 Sayılı TMK m. 605/2 |
| Başvuru / Dava Süresi | Ölümü öğrenmeden itibaren 3 Ay (Hak düşürücü) | Süreye bağlı değildir (Her zaman ileri sürülebilir) |
| Görevli Mahkeme | Sulh Hukuk Mahkemesi | Asliye Hukuk Mahkemesi |
| Davanın Niteliği | Çekişmesiz Yargı (Hasımsız Başvuru) | Çekişmeli Yargı (Alacaklılara Karşı Dava) |
| Borca Batıklık Şartı | Aranmaz (Mirasçı dilediği sebeple reddedebilir) | Zorunludur (Pasifin aktiften fazla olması şarttır) |
| SGK Ölüm Aylığına Etkisi | Aylık alınabilir, hak kaybı doğurmaz | Aylık alınabilir, hak kaybı doğurmaz |
| Tereke İşlerine Karışma | Karışılırsa ret hakkı düşer (TMK m. 610) | Zımni kabule yol açan tasarruflar engeller |
Mirasın Reddi Kurumu ve Külli Halefiyetin Sınırlandırılması (TMK m. 605)
Türk Medeni Kanunu'nun 599. maddesinde düzenlenen 'külli halefiyet' ilkesi gereğince, miras bırakanın ölümüyle birlikte onun tüm alacakları, hakları ve taşınır-taşınmaz malları mirasçılarına geçtiği gibi, tüm şahsi borçları da mirasçıların şahsi malvarlığına sirayet eder. Mirasçılar tereke borçlarından dolayı yalnızca tereke mallarıyla değil, kendi kişisel birikimleri, evleri ve maaşlarıyla da müteselsilen ve sınırsız olarak sorumludur. Kanun koyucu, miras bırakanın borca batık terekesi karşısında mirasçıları korumak amacıyla 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 605 vd. maddelerinde 'Mirasın Reddi' (Reddi Miras) müessesesini vazetmiştir.
Mirasın Gerçek Reddi (TMK m. 605/1) ve Aylık Hak Düşürücü Süre
Mirasın gerçek reddi; mirasçının iradi ve tek taraflı bir beyanla mirası istemediğini yetkili mahkemeye bildirmesidir. TMK'nın 606. maddesi uyarınca bu ret beyanı, mirasçılar bakımından miras bırakanın vefatını öğrendikleri tarihten itibaren 3 ay içinde yapılmalıdır. Yasal mirasçılar kural olarak vefatı öğrendikleri anda süre başlarken, atanmış mirasçılar için süre, miras bırakanın tasarrufunun kendilerine Sulh Hâkimi tarafından resmen tebliğ edildiği tarihten itibaren işlemeye başlar. Bu süre hak düşürücü nitelikte olup mahkemece re'sen gözetilir; sürenin geçmesiyle birlikte ret hakkı kendiliğinden düşer.
Mirasın Hükmen Reddi (TMK m. 605/2) ve Borca Batıklık Tespiti
Türk Medeni Kanunu'nun 605. maddesinin 2. fıkrasına göre; 'Ölümü tarihinde miras bırakanın ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmiş ise, miras reddedilmiş sayılır.' Hukukumuzda buna Mirasın Hükmen Reddi denir. Hükmen ret halinde kanun mirasçıyı doğrudan korur ve kendiliğinden ret sonucunu bağlar. Miras bırakan hakkında alınmış aciz vesikası, aleyhindeki sonuçsuz icra takipleri veya tereke pasifinin (borçlarının) aktifinden (malvarlığından) açıkça fazla olması borca batıklığı ispatlar. Hükmen reddin tespiti davası Asliye Hukuk Mahkemesi nezdinde tereke alacaklılarına (örneğin bankalara veya Vergi Dairesine) karşı her zaman açılabilir; burada 3 aylık süre sınırlaması geçerli değildir.
Mirasın Reddi Hakkını Düşüren Fiiller (TMK m. 610/2 Uyarınca Zımni Kabul)
Mirasçı, yasal 3 aylık süre dolmadan önce mirası kabul ettiğini açıkça beyan edebileceği gibi bazı fiilleriyle de mirası zımnen kabul etmiş sayılabilir. TMK m. 610/2 hükmü uyarınca; 'Ret süresi sona ermeden mirasçı olarak tereke işlemlerine karışan, terekenin olağan yönetimi niteliğinde olmayan veya miras bırakanın işlerinin yürütülmesi için gerekli olanın dışında işler yapan ya da tereke mallarını gizleyen veya kendisine maleden mirasçı, mirası reddedemez.'
Ret Hakkını Düşüren Kritik Hatalar: - Murisin banka hesabından kendi hesabına para aktarmak veya nakit çekmek, - Murise ait gayrimenkulü kiraya verip kira gelirlerini tahsil etmek, - Murisin aracını satmak, devretmek veya şahsi işlerinde sürekli kullanmak, - Tereke borçlularından alacak tahsilatı yaparak şahsi uhdesine geçirmek.
Buna karşılık; murisin cenaze ve defin masraflarını karşılamak, tereke mallarının zayi olmasını önlemek amacıyla acil koruma tedbirleri almak veya resmi tereke defteri tutulmasını istemek ret hakkını düşürmez.
Miras Bırakanın Borçları ve Sorumluluk Dağılımı Simülasyonu
Mirasın reddi kararının mali sonuçlarını somut bir örnekle simüle edelim: - Muris Ahmet Bey geride 4.000.000 TL banka kredi borcu ve 500.000 TL vergi borcu bırakmış; buna karşılık terekesinde sadece 800.000 TL rayiç bedelli bir arsa bulunmaktadır (Net borç: 3.700.000 TL). - Geride kalan 2 çocuktan Çocuk A, 3 ay içinde Sulh Hukuk Mahkemesi'ne başvurarak mirası kayıtsız şartsız reddetmiştir. - Çocuk B ise süreyi kaçırmış veya mirası reddetmemiştir. - Hukuki Sonuç: Çocuk A, tereke borçlarından (4.500.000 TL) tamamen kurtulur; bankalar veya icra daireleri Çocuk A'nın maaşına, şahsi evine veya aracına kesinlikle haciz koyamaz. Mirası reddetmeyen Çocuk B ise külli halef sıfatıyla kalan tüm borçtan şahsi malvarlığıyla tek başına sorumlu hale gelir.
Mirasın Reddedilmesinin Miras Payına ve Altsoya Etkisi (TMK m. 611)
Yasal mirasçılardan biri mirası reddettiğinde, onun miras payı sanki miras bırakandan önce ölmüş gibi pay sahiplerine intikal eder (TMK m. 611). Yani bir evlat mirası reddettiğinde, onun payı doğrudan kendi altsoyuna (torunlara) geçer. Eğer torunların da borçtan sorumlu olması istenmiyorsa, velayet hakkına sahip anne ve babanın reşit olmayan çocukları adına da mahkemeden 'mirasın reddi' kararı alması veya iznini talep etmesi gerekmektedir. En yakın tüm yasal mirasçıların tamamı mirası reddederse, tereke Sulh Mahkemesince iflas hükümlerine göre tasfiye edilir (TMK m. 612).
Ölüm Aylığı (Yetim/Dul Maaşı) Mirasın Reddine Engel Midir?
Vatandaşların en sık tereddüt ettiği husus SGK ölüm aylığıdır. 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kapsamında bağlanan dul ve yetim aylıkları terekeye dahil bir malvarlığı unsuru DEĞİLDİR. Bu hak, sosyal güvenlik mevzuatından doğan şahsi bir sosyal haktır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun istikrar kazanmış içtihatlarına göre; mirası kayıtsız şartsız reddeden eş veya çocukların SGK'dan ölüm aylığı (dul/yetim maaşı) ve cenaze ödeneği alması mirası kabul anlamına gelmez ve bu maaşlar tereke alacaklıları tarafından haczedilemez (5510 S.K. m. 93).
Ret Süresinin Uzatılması Talebi (TMK m. 615)
Eğer mirasçı, terekenin durumunu, borç ve alacak dengesini 3 aylık süre içinde tespit etmekte haklı nedenlerle zorlanıyorsa (örneğin murisin yurt dışındaki malvarlığı araştırması devam ediyorsa veya ağır bir hastalık geçirmişse), 3 aylık süre dolmadan önce Sulh Hâkimi'ne başvurarak sürenin uzatılmasını talep edebilir. Hâkim haklı nedenlerin varlığı halinde mirasçıya uygun bir ek süre verebilir.
Alacaklılardan Mal Kaçırmak Amacıyla Yapılan Ret ve İptal Davası (TMK m. 617)
Kendi şahsi borçları nedeniyle haciz kıskacında olan bir mirasçı, alacaklılarının tereke payına haciz koymasını engellemek amacıyla mirası kötü niyetle reddederse; alacaklıları veya iflas idaresi 6 ay içinde mirasın reddinin iptali davası açabilir. Kanıtlandığı takdirde mahkemece ret kararı iptal edilerek pay borçlunun alacaklılarına tahsis edilir.
Sulh Hukuk Mahkemesi Mirasın Kayıtsız Şartsız Reddi Dilekçesi Taslağı
NÖBETÇİ SULH HUKUK MAHKEMESİNE [Şehir Adı]
DAVACI (MİRASI REDDEDEN) : [Adınız Soyadınız, T.C. Kimlik No, Adresiniz]
VEKİLİ : [Varsa Avukatınızın Adı, Baro Sicil No, Adres]
DAVALI : Hasımsızdır.
KONU : 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 605 ve 606. maddeleri uyarınca muris [Miras Bırakanın Adı Soyadı]'nın mirasının KAYITSIZ VE ŞARTSIZ REDDEDİLDİĞİNİN tescili ve tarafıma ret belgesi verilmesi talebidir.
AÇIKLAMALAR :
1. Muris [Murisin Adı Soyadı, T.C. No], [Vefat Tarihi] tarihinde vefat etmiştir (Ek 1: Ölüm Belgesi ve Nüfus Kaydı). 2. Murisin vefatı ile geride kanuni mirasçı olarak şahsım kalmış bulunmaktadır. Miras bırakanın vefatı tarafımca [Öğrenme Tarihi] tarihinde öğrenilmiştir. 3. 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 605/1 ve 606. maddelerinde öngörülen yasal 3 aylık hak düşürücü süre içerisinde Sayın Mahkemenize başvurarak muristen intikal eden mirası kayıtsız ve şartsız olarak REDDETMEKTEYİM. 4. Tereke üzerinde zımni kabule veya sahiplenmeye matuf hiçbir tasarrufum bulunmamaktadır. Mirasın kayıtsız şartsız reddedildiğine dair beyanımın mahkemeniz özel kütüğüne tescilini ve ret belgesinin tarafıma verilmesini arz ederim.
HUKUKİ SEBEPLER : 4721 Sayılı TMK m. 605, 606, 609 vd., HMK ve ilgili mevzuat.
DELİLLER : Vukuatlı nüfus kayıt tablosu, ölüm tescil tutanağı ve her türlü yasal delil.
NETİCE VE TALEP : Yukarıda arz ve izah olunan nedenlerle; muris [Murisin Adı Soyadı]'ndan intikal eden mirası kayıtsız ve şartsız olarak REDDETTİĞİMİN tespit ve tesciline, mirasın reddi tescil belgesinin tarafıma verilmesine karar verilmesini saygılarımla arz ve talep ederim. [Tarih]
Talep Eden (İmza) [Adınız Soyadınız]
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi ve Hukuk Genel Kurulu Emsal Uygulama İlkeleri
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararlarında teyit edildiği üzere; Sulh Hukuk Mahkemesi nezdinde yapılan mirasın gerçek reddi beyanı kayıtsız ve şartsız olmak zorundadır. Şarta veya vadeye bağlı ret beyanları batıldır. Hâkimin ret beyanını reddetme yetkisi yoktur; başvuru süresindeyse hâkim yalnızca bu beyanı TMK m. 609 uyarınca özel kütüğe tescil etmek ve mirasçıya ret belgesi vermekle yükümlüdür. Terekenin borca batık olup olmadığı ise ancak alacaklıların açacağı itiraz veya hükmen ret davalarında Asliye Hukuk Mahkemesi'nce incelenir.
Mirasın Reddi (Reddi Miras) Başvuru Adımları
Tereke borçlarından şahsi malvarlığı ile sorumlu olmamak için Sulh Hukuk Mahkemesi nezdinde mirasın kayıtsız şartsız reddi süreci.
3 Aylık Yasal Süreyi Hesaplayın
Miras bırakanın vefat tarihini veya mirasçı olduğunuzu öğrendiğiniz tarihi milat alarak 3 aylık hak düşürücü süreyi takvime bağlayın.
Tereke Mallarına Dokunmaktan Kaçının
Murisin banka hesaplarından para çekmeyin, araç veya taşınmazlarını satmayın, alacaklarını tahsil etmeyin.
Sulh Hukuk Mahkemesi'ne Başvurun
Murisin son yerleşim yeri Sulh Hukuk Mahkemesi'ne kayıtsız ve şartsız ret dilekçesini ibraz edin.
Mirasın Reddi Kararını ve Tescil Belgesini Alın
Mahkemenin mirasın reddini özel kütüğe tescil ettiğine dair resmi belgeyi ve kesinleşme şerhli kararı teslim alın.
Alacaklılara ve İcra Dairelerine Bildirin
Aleyhinize başlatılan veya başlatılacak olası icra takiplerine karşı mirasın reddi kararını ibraz ederek takipleri durdurun.
Bu Konu Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Mirasın reddi için başvuru süresi ne kadardır ve ne zaman başlar?
Mirasın reddi süresi 3 aydır. Yasal mirasçılar için miras bırakanın vefatını veya mirasçı olduklarını sonradan öğrendiklerini ispatladıkları tarihten itibaren başlar. Bu süre hak düşürücüdür.
Miras reddedilirse anne-babadan kalan yetim/dul aylığı kesilir mi?
Hayır. SGK dul ve yetim aylıkları terekeye dahil bir malvarlığı unsuru olmayıp şahsi bir sosyal güvenlik hakkıdır. Miras reddedilse dahi ölüm aylığı ve cenaze ödeneği kesilmez, haczedilemez.
Mirasın reddi halinde borçlar kime geçer?
Mirası reddeden kişinin payı, sanki o kişi miras bırakandan önce vefat etmiş gibi kendi çocuklarına (altsoyuna) geçer. Eğer çocukların da borçtan kurtulması isteniyorsa onlar adına da ret yapılmalıdır.
Murisin banka hesabından para çekersem mirası reddedebilir miyim?
Hayır. Vefat sonrası murisin banka hesabından para çekmek veya gayrimenkulünü satmak terekeyi sahiplenme (zımni kabul) sayılır ve TMK m. 610 uyarınca mirasın reddi hakkının kaybedilmesine yol açar.
Mirasın hükmen reddi nedir, süre sınırı var mıdır?
Ölüm tarihinde murisin borca batık olduğu açıkça belli veya resmen tespit edilmişse miras hükmen reddedilmiş sayılır (TMK m. 605/2). Bu tespit için 3 aylık süre şartı aranmaz, alacaklılara karşı her zaman dava açılabilir.
Yasal miras payınızı, dokunulamaz saklı payınızı ve vergi dairesine ödenecek veraset vergisini hesaplayın.
2026 Miras Payı ve Saklı Pay Hesaplama Robotu
Eş, çocuklar, anne-baba ve kardeşlerin 4721 S.K. zümre sistemine göre yasal ve saklı pay dağılımı.
2026 Veraset ve İntikal Vergisi Hesaplama
2.465.000 TL evlat/eş istisnası, %1-%10 dilimleri ve 3 yılda 6 eşit taksit ödeme planı.
İş Hukuku ve Mevzuat Editörü
İş hukuku, kıdem ve ihbar tazminatı hesaplamaları, fesih süreçleri ve arabuluculuk uygulamaları üzerine içerik araştırmacısı ve mevzuat editörü.
Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesi, İptali ve Mirasçıların Tenkis Davası
6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu Madde 611 uyarınca düzenlenen ölünceye kadar bakma sözleşmesinin resmi şekil şartları (noter veya tapu memuru), bakım borcunun ifası, muris muvazaası (mirastan mal kaçırma) iddiaları, saklı payı zedelenen mirasçıların tenkis davası açma hakları, 1 ve 10 yıllık hak düşürücü süreler ve Asliye Hukuk Mahkemesi dava dilekçesi taslağı.
Borçlu Mirasın Reddi ve Terekenin İflas Hükümlerine Göre Tasfiyesi Rehberi
4721 Sayılı TMK m. 605/2, 612 ve 619-639 uyarınca borca batık terekenin tespiti, en yakın mirasçıların tamamının mirası reddetmesi hali, resmi tasfiye süreci ve Sulh Hukuk Mahkemesi dilekçe taslağı.
Eşin Miras Payı: Mal Rejimi Tasfiyesi, Katılma Alacağı ve Aile Konutu Hakları
4721 Sayılı TMK m. 499, 219, 236 ve 652 uyarınca sağ kalan eşin zümrelere göre miras payı, edinilmiş mallara katılma alacağı, aile konutunun özgülenmesi ve Aile Mahkemesi dilekçe taslağı.
Bu Konu Hakkında Sorunuz veya Yaşadığınız Bir Uyuşmazlık Var mı?
Kıdem, ihbar, işe iade, mobbing ve fesih süreçleriyle ilgili uyuşmazlıklarınızı yazabilir; mevzuat uzmanlarımızın değerlendirmelerini inceleyebilirsiniz.