Borçlu Mirasın Reddi ve Terekenin İflas Hükümlerine Göre Tasfiyesi Rehberi
- Miras bırakanın ölümü anında borçları malvarlığından fazlaysa ve ödemeden aczi açıkça belliyse miras hükmen reddedilmiş sayılır (TMK m. 605/2).
- En yakın kanuni mirasçıların (eş ve çocukların) tamamı mirası reddederse, tereke doğrudan Sulh Hukuk Mahkemesi'nce iflas hükümlerine göre tasfiye edilir (TMK m. 612).
- Tasfiye sonucunda borçlar ödendikten sonra geriye para veya mal kalırsa, bu bakiye mirası reddetmemişler gibi retçi mirasçılara teslim edilir (TMK m. 612/3).
- Terekenin borçlu olup olmadığından emin olamayan mirasçılar, 1 ay içinde resmi defter tutulmasını (TMK m. 619) talep ederek sadece deftere yazılan borçlardan sorumlu olma hakkını saklı tutabilir.
- Kamu alacaklarında (vergi ve SGK prim borçları) mirası reddeden kişilere 6183 sayılı Kanun uyarınca hiçbir şekilde ödeme emri gönderilemez ve haciz uygulanamaz.
4721 Sayılı TMK m. 605/2, 612 ve 619-639 uyarınca borca batık terekenin tespiti, en yakın mirasçıların tamamının mirası reddetmesi hali, resmi tasfiye süreci ve Sulh Hukuk Mahkemesi dilekçe taslağı.
Miras Karşısında Mirasçının Hukuki Seçenekleri ve Sorumluluk Tablosu
4721 Sayılı TMK kapsamında mirasçıların borç karşısındaki yasal kabul, ret ve resmi tasfiye yolları:
| Hukuki Tercih | Yasal Dayanak | Başvuru Süresi | Borçlardan Şahsi Sorumluluk | Artan Malvarlığından Yararlanma |
|---|---|---|---|---|
| Kayıtsız Şartsız Kabul | TMK m. 599 (Zımni/Açık) | 3 ay içinde ret yapılmazsa | SINIRSIZ ve MÜTESELSİL (Şahsi malıyla) | Tüm tereke aktifini doğrudan alır |
| Mirasın Gerçek Reddi | TMK m. 605/1, 606 | Ölümü öğrenmeden itibaren 3 Ay | SIFIR (Hiçbir borçtan sorumlu değildir) | Kural olarak feragat eder (Altsoya geçer) |
| Mirasın Hükmen Reddi | TMK m. 605/2 | Süreye bağlı değildir | SIFIR (Borca batıklık tespitiyle) | Aktif pasiften az olduğundan bakiye kalmaz |
| Resmi Defter Tutularak Kabul | TMK m. 619, 629 | Ölümü öğrenmeden itibaren 1 Ay | SINIRLI (Yalnızca deftere yazılan borçlar) | Defter borçları ödendikten sonra kalanı alır |
| Terekenin İflas Tasfiyesi | TMK m. 612 | En yakın mirasçıların tümünün reddi | SIFIR (Şahsi malvarlığı güvendedir) | Tasfiye sonunda para artarsa teslim alır (m. 612/3) |
Borca Batık Tereke ve Külli Halefiyet Tehdidi (TMK m. 599, 605/2)
Türk Medeni Kanunu'nun külli halefiyet prensibi gereğince mirasçılar, miras bırakanın sadece bankadaki mevduatına, evlerine ve arabalarına sahip olmakla kalmaz; onun geçmişte imzaladığı senetlerden, kullandığı banka kredilerinden, vergi ve SGK borçlarından da şahsi malvarlıklarıyla (kendi evleri, maaşları ve birikimleriyle) sınırsız olarak sorumlu olurlar. Eğer miras bırakanın borçları malvarlığından katbekat fazlaysa, mirasçılar için en kritik hukuki savunma kalkanı 'Mirasın Hükmen Reddi' (TMK m. 605/2) ve 'Terekenin İflas Hükümlerine Göre Resmi Tasfiyesi' (TMK m. 612) müesseseleridir.
Mirasın Hükmen Reddi ve Alacaklı Takiplerini Durdurma Yolu
TMK'nın 605. maddesinin ikinci fıkrası gereğince; 'Ölümü tarihinde mirasbırakanın ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmiş ise, miras reddedilmiş sayılır.' Kanun koyucu burada mirasçıyı zımnen korumuş ve mirası reddetmiş saymıştır. Miras bırakanın aleyhine kesinleşmiş icra takipleri bulunması, hakkında aciz vesikası düzenlenmiş olması veya tereke aktiflerinin borçları karşılamaya yetmediğinin bilirkişi raporuyla tespit edilmesi ödemeden aczi kanıtlar. Bu durumda alacaklı bankalar veya icra daireleri mirasçılara ödeme emri gönderdiğinde, mirasçılar Asliye Hukuk Mahkemesi'nde menfi tespit ve hükmen ret davası açarak borçtan tamamen kurtulabilirler.
En Yakın Yasal Mirasçıların Tamamının Mirası Reddetmesi Hali (TMK m. 612)
Uygulamada en çok merak edilen konulardan biri de tüm çocukların ve sağ kalan eşin mirası reddetmesi durumudur. TMK m. 612 hükmü emredicidir: 'En yakın yasal mirasçıların tamamı tarafından reddolunan miras, sulh mahkemesince iflâs hükümlerine göre tasfiye edilir.'
Bu hükmün en büyük avantajı şudur: Miras bir sonraki zümreye (örneğin amcalara, teyzelere veya torunlara) geçip tüm aileyi borç batağına sürüklemez! Birinci derece mirasçıların tamamı mirası reddettiğinde tereke kilitlenir ve doğrudan iflas dairesine veya tasfiye memuruna devredilerek resmi tasfiyeye tabi tutulur.
Terekenin İflas Hükümlerine Göre Tasfiyesi Prosedürü (TMK m. 634-639)
Sulh Hukuk Mahkemesi tasfiyeyi başlatmak üzere bir veya birkaç tasfiye memuru görevlendirir: 1. Defter Tutulması: Murisin tüm banka hesapları, gayrimenkulleri, araçları ve borçları resmi deftere kaydedilir. 2. Alacaklılara Çağrı ve İlan: İcra ve İflas Kanunu hükümleri uyarınca Resmi Gazete ve Basın İlan Kurumu kanalıyla ilan yapılarak alacaklıların 1 ay içinde alacaklarını kaydettirmeleri istenir. 3. Malların Paraya Çevrilmesi: Tereke malları icra yoluyla açık artırma ile satılarak nakde çevrilir. 4. Sıra Cetveli Düzenlenmesi: Elde edilen para, İİK m. 206'daki sıra cetveline göre (önce rehinli alacaklar, işçi alacakları, kamu borçları ve ardından adi alacaklar) garame usulüyle paylaştırılır.
Mirasçıların Resmi Defter Tutulmasını İsteme Hakkı (TMK m. 619-631)
Mirasçılar murisin borca batık olup olmadığını tam olarak kestiremiyorsa ve ret hakkını hemen kullanmak istemiyorsa, ölümün öğrenilmesinden itibaren 1 AY İÇİNDE Sulh Hukuk Mahkemesi'nden 'Resmi Defter Tutulması'nı isteyebilir. Mahkeme terekenin tüm borç ve alacaklarını resmen araştırır ve deftere yazar. Defter kapandıktan sonra mirasçıya 1 aylık beyan süresi verilir. Mirasçı bu aşamada: - Mirası olduğu gibi kabul edebilir, - Mirası reddedebilir, - Mirası resmi tasfiyeye bırakabilir, - VEYA mirası 'yalnızca deftere yazılı borçlardan sorumlu olmak kaydıyla' kabul edebilir (TMK m. 629). Deftere yazdırılmayan alacaklılar mirasçılardan hiçbir şey talep edemez.
Matematiksel Tasfiye ve Garame Paylaşımı Simülasyonu
Bir iflas tasfiyesinde paranın nasıl bölüştürüldüğünü somutlaştıralım: - Murisin toplam borcu: 6.000.000 TL (Banka Kredileri: 4.000.000 TL, Tedarikçi/Şahıs Borçları: 2.000.000 TL). - Murisin satılan malvarlığından elde edilen net nakit: 1.500.000 TL. - Eş ve çocuklar mirası TMK m. 612 uyarınca reddetmiştir.
Tasfiye Sonucu: - Tasfiye masrafları (50.000 TL) düşüldükten sonra kalan 1.450.000 TL alacaklılara alacakları oranında (%24,1 pay) garame usulüyle dağıtılır. - Kalan 4.550.000 TL ödenemeyen borç batar ve iflas idaresi borç ödemeden aciz belgesi düzenler. - Mirası reddeden eş ve çocuklara kesinlikle rücu edilemez; mirasçıların cebinden tek bir kuruş bile çıkmaz.
Tasfiye Sonunda Artan Değer Kalırsa Mirasçılara Teslim Edilir (TMK m. 612/3)
Kanunun en mucizevi ve koruyucu düzenlemelerinden biri TMK m. 612'nin 3. fıkrasıdır: 'Tasfiye sonunda arta kalan değerler, mirası reddetmemişler gibi, hak sahiplerine verilir.' Örneğin; murisin borçları ödendikten sonra icra satışından 500.000 TL para artmışsa, bu para mirası reddetmiş olsalar dahi eş ve çocuklara yasal miras payları oranında teslim edilir. Mirasçı hem şahsi borç sorumluluğundan tamamen kurtulmakta hem de bakiye kalırsa onu alma hakkını korumaktadır.
Kamu Alacakları (Vergi ve SGK Borçları) Karşısında Mirasçının Durumu (6183 S.K.)
Miras bırakanın vergi dairelerine olan vergi borçları ile SGK'ya olan prim borçları 6183 Sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'a tabidir. Vergi Dairesi veya SGK, vefat eden kişinin mirasçılarına ödeme emri düzenleyip tebliğ edebilir. Ancak mirasçı 3 ay içinde mirası reddetmişse veya hükmen ret davası açmışsa, bu ret kararını vergi dairesine ibraz ettiği anda amme takibi derhal durdurulur ve mirasçı aleyhine hiçbir e-haciz uygulanamaz.
Sulh Hukuk Mahkemesi Terekenin İflas Hükümlerine Göre Tasfiyesi Dilekçesi
NÖBETÇİ SULH HUKUK MAHKEMESİNE [Şehir Adı]
İSTEMDE BULUNAN : [Adınız Soyadınız, T.C. Kimlik No, Adresiniz]
VEKİLİ : [Varsa Avukatınızın Adı Soyadı, Baro Sicil No, Adres]
MİRAS BIRAKAN (MURİS) : [Murisin Adı Soyadı, T.C. Kimlik No, Vefat Tarihi]
KONU : 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 612. maddesi uyarınca en yakın tüm yasal mirasçıların mirası reddetmesi sebebiyle terekenin İFLAS HÜKÜMLERİNE GÖRE TASFİYESİ talebidir.
AÇIKLAMALAR :
1. Muris [Murisin Adı Soyadı], [Vefat Tarihi] tarihinde vefat etmiştir. Murisin geride kalan birinci derece en yakın tüm yasal mirasçıları (sağ kalan eşi ve müşterek çocukları); - [Mahkeme Esas/Karar No] sayılı Sulh Hukuk Mahkemesi dosyası ile mirası kayıtsız ve şartsız olarak REDDETMİŞLERDİR (Ek 1: Mirasın Reddi Tescil Belgeleri). 2. 4721 Sayılı TMK m. 612 gereğince; en yakın yasal mirasçıların tamamı tarafından reddolunan mirasın, mahkemece iflas hükümlerine göre tasfiye edilmesi kanuni bir zorunluluktur. 3. Murisin borçlarının tereke aktifini aştığı anlaşılmakta olup, tereke alacaklılarının haklarının korunması ve terekenin usulünce tasfiye edilerek varsa bakiye tutarın TMK m. 612/3 uyarınca hak sahiplerine verilmesi adına işbu tasfiye sürecinin başlatılmasını talep etme zorunluluğu doğmuştur.
HUKUKİ SEBEPLER : 4721 Sayılı TMK m. 612, 634-639, İİK m. 206 vd., HMK ve ilgili mevzuat.
DELİLLER : Veraset ilamı, mirasın reddi tescil kararları, tereke borç ve alacak kayıtları.
NETİCE VE TALEP : Yukarıda arz ve izah edilen nedenlerle; 1. Muris [Murisin Adı Soyadı]'nın terekesinin TMK m. 612 uyarınca İFLAS HÜKÜMLERİNE GÖRE TASFİYESİNE, 2. Tasfiye memuru atanarak terekenin resmi tescil ve tasfiyesinin yürütülmesine karar verilmesini saygılarımla arz ve talep ederim. [Tarih]
İstemde Bulunan (İmza) [Adınız Soyadınız]
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ve İcra Hukuk Dairesi Emsal İçtihatları
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun yerleşik emsal kararlarında vurgulandığı üzere; mirasın hükmen reddi (TMK m. 605/2) bir def'i değil, itiraz niteliğindedir ve davanın her aşamasında ileri sürülebilir. İcra takibi kesinleşmiş olsa dahi mirasçı icra hukuk mahkemesinde takibin iptalini isteyebilir. Ayrıca TMK m. 612 kapsamında en yakın mirasçıların tamamının mirası reddetmesi durumunda, sulh mahkemesinin iflas dairesine bildirim yapması kanuni bir görev olup, alacaklılar mirasçıların şahsi mallarına haciz koyamaz.
Borca Batık Terekenin Resmi Tasfiyesini Yürütme Adımları
Tereke borçlarının şahsi malvarlığına sirayet etmesini engellemek için iflas tasfiyesi prosedürü.
Mirasçıların Ret Beyanlarını Birleştirin
Birinci zümredeki tüm yasal mirasçıların (eş ve çocukların) 3 ay içinde Sulh Hukuk Mahkemesi'ne ret beyanında bulunmasını sağlayın.
Tasfiye Kararının Alınmasını Sağlayın
Tüm mirasçıların reddi üzerine mahkemenin TMK m. 612 uyarınca resen veya taleple iflas tasfiyesine karar vermesini talep edin.
Tereke Mallarının Kaydını ve İlanını İzleyin
Mahkemece atanan tasfiye memurunun alacaklılara Resmi Gazete ve yerel ilan yoluyla çağrı yapmasını bekleyin.
Sıra Cetveli ve Garame Paylaşımını Denetleyin
Tereke aktiflerinin satılarak alacaklılara İcra ve İflas Kanunu sıra cetveline göre paylaştırılmasını kontrol edin.
Varsa Artan Bakiyeyi Teslim Alın
Tasfiye tamamlandığında tüm borçlar kapandıktan sonra artan bir bakiye kalırsa, miras payınız oranında artan tutarı tahsil edin.
Bu Konu Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Tüm mirasçılar mirası reddederse borçlar devlete mi kalır?
Hayır. Tüm mirasçılar reddettiğinde tereke Sulh Mahkemesince iflas hükümlerine göre tasfiye edilir. Tereke malları satılıp borçlulara paylaştırılır; borcun ödenemeyen kısmı ise batar, devlete veya akrabalara yüklenmez.
Tasfiye sonrası para artarsa mirası reddedenler alabilir mi?
Evet. TMK m. 612/3 uyarınca iflas tasfiyesi neticesinde borçlar ödendikten sonra para veya taşınmaz artarsa, mirası reddetmiş olsalar dahi en yakın mirasçılara miras payları oranında teslim edilir.
Mirasın borçlu olup olmadığını bilmeden nasıl kabul edebilirim?
1 ay içinde Sulh Hukuk Mahkemesi'nden 'Resmi Defter Tutulması' (TMK m. 619) talep edebilirsiniz. Defter tamamlandıktan sonra mirası sadece deftere yazılan borçlarla sınırlı olarak kabul etme hakkınız vardır.
Ölen kişinin vergi borcu için mirasçının maaşına haciz konulabilir mi?
Mirasçı yasal 3 ay içinde mirası reddetmişse veya hükmen reddin tespitini sağlamışsa vergi dairesi hiçbir şekilde mirasçının maaşına veya şahsi malına haciz koyamaz; konulan hacizler derhal kaldırılır.
Mirasın hükmen reddi için mahkemeye gitmek şart mıdır?
Terekenin borca batıklığı açıkça belliyse miras kanunen hükmen reddedilmiş sayılır; ancak icra takiplerini ve vergi dairesi işlemlerini kesin olarak durdurmak için Asliye Hukuk Mahkemesi'nden tespit kararı alınması zorunludur.
Yasal miras payınızı, dokunulamaz saklı payınızı ve vergi dairesine ödenecek veraset vergisini hesaplayın.
2026 Miras Payı ve Saklı Pay Hesaplama Robotu
Eş, çocuklar, anne-baba ve kardeşlerin 4721 S.K. zümre sistemine göre yasal ve saklı pay dağılımı.
2026 Veraset ve İntikal Vergisi Hesaplama
2.465.000 TL evlat/eş istisnası, %1-%10 dilimleri ve 3 yılda 6 eşit taksit ödeme planı.
İş Hukuku ve Mevzuat Editörü
İş hukuku, kıdem ve ihbar tazminatı hesaplamaları, fesih süreçleri ve arabuluculuk uygulamaları üzerine içerik araştırmacısı ve mevzuat editörü.
Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesi, İptali ve Mirasçıların Tenkis Davası
6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu Madde 611 uyarınca düzenlenen ölünceye kadar bakma sözleşmesinin resmi şekil şartları (noter veya tapu memuru), bakım borcunun ifası, muris muvazaası (mirastan mal kaçırma) iddiaları, saklı payı zedelenen mirasçıların tenkis davası açma hakları, 1 ve 10 yıllık hak düşürücü süreler ve Asliye Hukuk Mahkemesi dava dilekçesi taslağı.
Eşin Miras Payı: Mal Rejimi Tasfiyesi, Katılma Alacağı ve Aile Konutu Hakları
4721 Sayılı TMK m. 499, 219, 236 ve 652 uyarınca sağ kalan eşin zümrelere göre miras payı, edinilmiş mallara katılma alacağı, aile konutunun özgülenmesi ve Aile Mahkemesi dilekçe taslağı.
Vasiyetname Türleri ve Geçerlilik Şartları: Resmi, El Yazılı ve Sözlü Vasiyet Rehberi
4721 Sayılı TMK m. 531-544 uyarınca resmi, el yazılı ve sözlü vasiyetnamelerin şekil şartları, ehliyet kuralları, vasiyetnamenin açılması süreci, iptal sebepleri ve Sulh Hukuk Mahkemesi vasiyet açılması dilekçesi.
Bu Konu Hakkında Sorunuz veya Yaşadığınız Bir Uyuşmazlık Var mı?
Kıdem, ihbar, işe iade, mobbing ve fesih süreçleriyle ilgili uyuşmazlıklarınızı yazabilir; mevzuat uzmanlarımızın değerlendirmelerini inceleyebilirsiniz.