Vasiyetname Türleri ve Geçerlilik Şartları: Resmi, El Yazılı ve Sözlü Vasiyet Rehberi
- Vasiyetname yapabilmek için 15 yaşını doldurmuş olmak ve ayırt etme gücüne sahip bulunmak kanunen zorunludur (TMK m. 502).
- El yazılı vasiyetnamenin geçerli olabilmesi için metnin başından sonuna kadar bizzat vasiyetçinin el yazısıyla yazılması, gün-ay-yıl içeren tarih atılması ve ıslak imzayla imzalanması şarttır. Bilgisayar veya daktilo çıktısı geçersizdir.
- Resmi vasiyetname noter veya sulh hâkimi huzurunda iki tanık eşliğinde düzenlenir; kaybolma, tahrifat ve iptal riski en düşük olan türdür.
- Sözlü vasiyetname yalnızca savaş, salgın hastalık veya ağır kaza gibi fevkalade ve ölüm tehlikesinin bulunduğu hallerde caizdir; vasiyetçi sonradan imkan bulursa 1 ay içinde hükümden düşer.
- Bulunan her vasiyetname, geçerli olup olmadığına bakılmaksızın derhal Sulh Hukuk Mahkemesi'ne teslim edilmek zorundadır (TMK m. 595).
4721 Sayılı TMK m. 531-544 uyarınca resmi, el yazılı ve sözlü vasiyetnamelerin şekil şartları, ehliyet kuralları, vasiyetnamenin açılması süreci, iptal sebepleri ve Sulh Hukuk Mahkemesi vasiyet açılması dilekçesi.
Resmi, El Yazılı ve Sözlü Vasiyetname Karşılaştırma Matrisi
Türk Medeni Kanunu'nda yer alan 3 vasiyetname biçiminin geçerlilik koşulları, tanık gerekliliği ve ispat güçleri:
| Hukuki Parametre | Resmi Vasiyetname (TMK m. 532) | El Yazılı Vasiyetname (TMK m. 538) | Sözlü Vasiyetname (TMK m. 539) |
|---|---|---|---|
| Yetkili Merci | Noter veya Sulh Hukuk Hâkimi | Resmi merci şartı yoktur | Sonradan Sulh Hukuk Mahkemesi |
| Şekil Şartı | Memurca tanzim ve imza | Tamamı el yazısı + Tarih + İmza | Tanıklara şifahi irade beyanı |
| Tanık Zorunluluğu | 2 Tarafsız Tanık Şarttır | Tanık Aranmaz | 2 Tanık Zorunludur |
| Geçerlilik Durumu | Her zaman yapılabilir | Her zaman yapılabilir | Yalnızca fevkalade / ölüm tehlikesinde |
| Düşme / Zamanaşımı | Ölünceye kadar yürürlüktedir | Ölünceye kadar yürürlüktedir | İmkan doğarsa 1 ay içinde düşer |
| İptal Riski / İspat Gücü | İspat gücü en yüksek, iptali çok güç | Yazı ve tarih itirazı riski taşır | İspatı ve kabulü en güç olan türdür |
Vasiyetname Ehliyeti ve Ölüme Bağlı Tasarruf Serbestisi (TMK m. 502)
Vasiyetname, bir kimsenin ölümünden sonra malvarlığının dağılımına ve terekesine ilişkin son arzu ve isteklerini kanunun belirlediği şekil şartlarına uygun olarak bildirdiği tek taraflı ve ölüme bağlı bir hukuki işlemdir. Türk Medeni Kanunu'nun 502. maddesine göre; 'Vasiyet yapabilmek için ayırt etme gücüne sahip ve onbeş yaşını doldurmuş olmak gerekir.' Fiil ehliyetinde aranan 18 yaş erginlik şartı vasiyetname düzenlemede aranmaz; 15 yaşını ikmal etmiş ve akli melekeleri yerinde olan her birey kanunen geçerli bir vasiyetname düzenleyebilir. Ancak miras sözleşmesi için 18 yaşın doldurulması ve kısıtlı bulunulmaması şarttır (TMK m. 503).
Türk Medeni Kanunu'nda Tanınan Üç Vasiyetname Türü (TMK m. 531)
4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 531. maddesinde vasiyetnamenin biçimleri sınırlı sayıda (numerus clausus) sayılmıştır: 'Vasiyet, resmî şekilde veya mirasbırakanın el yazısıyla ya da sözlü olarak yapılabilir.' Bu üç biçim dışında mektupla, video kaydıyla, ses kaydıyla veya e-posta yoluyla yapılan tasarruflar Türk hukukunda vasiyetname hükmünde değildir ve kesin hükümsüzdür.
Resmi Vasiyetname: Düzenleniş Şekli ve Tanıklar (TMK m. 532-537)
Resmi vasiyetname; resmi bir memur (noter, sulh hâkimi veya kanunla yetkilendirilmiş konsolos) huzurunda ve iki tanığın katılımıyla tanzim edilen en güvenilir vasiyet türüdür. Süreç iki şekilde işler:
- Okuma ve Yazma Bilenler İçin (TMK m. 533-534): Vasiyetçi son arzularını resmi memura bildirir. Memur metni yazar veya yazdırır, vasiyetçiye okuması için verir. Vasiyetçi metni okuyup onaylar ve resmi memur huzurunda imzalar. Ardından memur metne tarih koyup imzalar. Hemen akabinde iki tanık huzurunda vasiyetçi belgenin son arzularını içerdiğini beyan eder; tanıklar da bu beyanı ve vasiyetçinin tasarrufa ehil olduğunu tutanağa şerh düşerek imzalarlar.
- Okuma ve Yazma Bilmeyenler İçin (TMK m. 535): Memur metni iki tanığın huzurunda vasiyetçiye okur. Vasiyetçi son arzularına uygun olduğunu onaylar. Tanıklar hem okumayı hem de vasiyetçinin onayını tutanağa yazarak altını imzalarlar.
Tanık Olamayacak Kişiler (TMK m. 536): Fiil ehliyeti bulunmayanlar, kamu hizmetinden yasaklılar, okuma yazma bilmeyenler, miras bırakanın eşi, üstsoy ve altsoy kan hısımları, kardeşleri ve bu kişilerin eşleri vasiyetnamede resmi memur veya tanık olamazlar.
El Yazılı Vasiyetname ve Hayati Şekil Şartları (TMK m. 538)
El yazılı vasiyetname, masrafsız olması sebebiyle uygulamada en çok tercih edilen ancak şekil noksanlığı sebebiyle en çok iptal edilen vasiyet türüdür. TMK'nın 538. maddesi şu üç emredici şartı vazetmiştir:
1. Başından Sonuna Kadar El Yazısı: Metnin tamamı miras bırakanın kendi el yazısıyla kaleme alınmalıdır. Metnin bilgisayarda yazılıp sadece altına imza atılması vasiyetnameyi 'mutlak butlanla' batıl kılar. Fotokopi veya karbon kopyalar geçerli kabul edilmez. 2. Tanzim Tarihi: Vasiyetnamenin yapıldığı gün, ay ve yıl (örneğin '15 Mart 2026') bizzat vasiyetçinin el yazısıyla yazılmış olmalıdır. Tarih bulunmayan veya tarihin hangi güne tekabül ettiği anlaşılamayan el yazılı vasiyetnameler geçersizdir. 3. Islak İmza: Vasiyetçi metnin altını bizzat kendi ıslak imzasıyla imzalamalıdır. Parmak izi, mühür veya kaşe imza yerine geçmez.
El yazılı vasiyetname kapalı veya açık olarak saklanmak üzere notere, sulh hâkimine veya yetkili memura tevdi edilebilir (TMK m. 538/2).
Sözlü Vasiyetname: İstisnai Şartlar ve Düşme Süresi (TMK m. 539-541)
Sözlü vasiyet olağan bir vasiyet biçimi değildir; yalnızca istisnai ve fevkalade durumlarda geçerlidir. TMK m. 539 uyarınca; miras bırakan yakın ölüm tehlikesi, ulaşımın kesilmesi, savaş veya salgın hastalık gibi fevkalade haller yüzünden resmi veya el yazılı vasiyetname yapamadığı takdirde sözlü vasiyet yapabilir.
Usul: Miras bırakan son arzularını iki tanığa anlatır ve onlara bu beyanı yazıya geçirme veya hâkime bildirme görevi yükler. Tanıklar vakit kaybetmeksizin derhal en yakın Sulh Hukuk Mahkemesi'ne başvurarak sözlü vasiyeti tutanağa geçirtmelidir.
Hükümden Düşme (TMK m. 541): Miras bırakan için sonradan resmi veya el yazılı vasiyetname yapma imkanı doğarsa, bu tarihin üzerinden 1 AY geçmekle sözlü vasiyet kendiliğinden hükümsüz hale gelir.
Vasiyetnameden Dönme, Yeni Vasiyet ve Yok Etme Yolları (TMK m. 542-544)
Miras bırakan hayatta olduğu sürece vasiyetnamesinden her zaman tek taraflı olarak serbestçe dönebilir. Vasiyetnameden dönme yolları: 1. Yeni Bir Vasiyetname Yaparak (TMK m. 542): Miras bırakan yeni bir vasiyetname düzenleyerek önceki vasiyetnameden kısmen veya tamamen döndüğünü açıkça belirtebilir. Yeni vasiyetnamede önceki vasiyetten söz edilmemişse, ikisi çelişmedikçe her iki vasiyetname de geçerliliğini korur; çelişen hükümlerde ise en son tarihli olan esas alınır (TMK m. 544). 2. Vasiyetnameyi Yok Ederek (TMK m. 543): Miras bırakan vasiyetname metnini yırtarak, yakarak veya üzerini çizerek tasarrufundan dönebilir. 3. Sağlararası Çelişen Tasarrufta Bulunarak: Vasiyet edilen malın miras bırakan tarafından sağlığında üçüncü bir kişiye satılması veya bağışlanması halinde vasiyetten zımnen dönülmüş sayılır.
Vasiyetnamenin Açılması ve İlgililere Tebliği Usulü (TMK m. 595-597)
Miras bırakanın ölümünden sonra elinde vasiyetname bulunan herkes, vasiyetnamenin geçerli olup olmadığına bakılmaksızın onu derhal Sulh Hukuk Hâkimi'ne teslim etmekle kanunen yükümlüdür (TMK m. 595). Sulh Hukuk Mahkemesi vasiyetnameyi teslim aldıktan sonra bir ay içinde tüm yasal ve atanmış mirasçıları duruşmaya çağırarak vasiyetnameyi resmen açar ve tutanağa geçirerek okur (TMK m. 596). Açılan vasiyetnamenin onaylı bir örneği tüm mirasçılara tebliğ edilir.
Vasiyetnamenin İptali Davası Nedenleri ve Hak Düşürücü Süreler (TMK m. 557-559)
Geçerlilik şartlarını taşımayan bir vasiyetname kendiliğinden yok sayılmaz; mutlaka Asliye Hukuk Mahkemesi'nde iptal davası açılması gerekir. TMK'nın 557. maddesinde sınırlı olarak sayılan iptal sebepleri şunlardır: 1. Ehliyetsizlik: Tasarrufun miras bırakanın ayırt etme gücü bulunmadığı bir sırada yapılmış olması (Adli Tıp veya sağlık kurulu raporu ile ispatlanır), 2. İrade Sakatlığı: Tasarrufun yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama altında yapılmış olması, 3. Hukuka ve Ahlaka Aykırılık: Tasarrufun içeriğinin, bağlandığı koşulların veya yüklemelerin hukuka veya ahlaka aykırı olması, 4. Şekil Noksanlığı: Kanunda öngörülen resmi veya el yazılı şekil kurallarına uyulmamış olması (Örn: El yazılı vasiyette tarihin bulunmaması veya daktilo ile yazılması).
İptal Davası Süreleri (TMK m. 559): İptal davası açma hakkı, davacının tasarrufu, iptal sebebini ve kendisinin hak sahibi olduğunu öğrendiği tarihten başlayarak 1 YIL ve her halde vasiyetnamenin açıldığı tarihten başlayarak iyiniyetli davalılara karşı 10 YIL, iyiniyetli olmayan davalılara karşı 20 YIL geçmekle düşer.
Sulh Hukuk Mahkemesi Vasiyetnamenin Açılması ve Okunması Talebi Dilekçesi
NÖBETÇİ SULH HUKUK MAHKEMESİNE [Şehir Adı]
İSTEMDE BULUNAN : [Adınız Soyadınız, T.C. Kimlik No, Adresiniz]
VEKİLİ : [Varsa Avukatınızın Adı Soyadı, Baro Sicil No, Adres]
MİRAS BIRAKAN (MURİS) : [Murisin Adı Soyadı, T.C. Kimlik No, Vefat Tarihi]
KONU : 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 595 ve 596. maddeleri uyarınca muris tarafından tanzim edilen vasiyetnamenin Sayın Mahkemenizce AÇILMASI, OKUNMASI ve ilgililere tebliği talebidir.
AÇIKLAMALAR :
1. Muris [Murisin Adı Soyadı], [Vefat Tarihi] tarihinde vefat etmiştir (Ek 1: Ölüm Belgesi ve Nüfus Kaydı). 2. Muris hayatta iken [Noterlik Adı / veya El Yazısıyla] [Tanzim Tarihi] tarihli bir vasiyetname tanzim etmiştir. İşbu vasiyetname metni dilekçemiz ekinde aslı/onaylı sureti olarak Mahkemenize ibraz edilmektedir (Ek 2: Vasiyetname). 3. 4721 Sayılı TMK m. 595 uyarınca miras bırakanın terekesine ilişkin vasiyetnamesinin açılması ve TMK m. 596 uyarınca bilinen tüm yasal ve atanmış mirasçıların çağrılarak huzurlarında okunması zorunludur. 4. Bu doğrultuda murisin aile nüfus kaydının celbi ile duruşma günü tayin edilerek vasiyetnamenin açılması ve okunması için işbu talepte bulunma zorunluluğu doğmuştur.
HUKUKİ SEBEPLER : 4721 Sayılı TMK m. 595, 596, 597 vd., HMK ve ilgili mevzuat.
DELİLLER : Vasiyetname aslı, vukuatlı nüfus kayıt örneği, ölüm belgesi.
NETİCE VE TALEP : Yukarıda arz ve izah edilen nedenlerle; ekte sunulan murise ait vasiyetnamenin TMK m. 596 uyarınca AÇILMASINA, duruşma açılarak tüm mirasçılara okunmasına ve onaylı suretinin ilgililere tebliğine karar verilmesini saygılarımla arz ve talep ederim. [Tarih]
İstemde Bulunan (İmza) [Adınız Soyadınız]
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ve 3. Hukuk Dairesi Emsal İçtihatları
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun yerleşik kararlarında vurgulandığı üzere; Sulh Hukuk Hâkiminin vasiyetnameyi açma ve okuma görevi çekişmesiz yargı işidir. Hâkim vasiyetnamenin geçerli olup olmadığını, iptal gerekip gerekmediğini veya saklı pay ihlali bulunup bulunmadığını inceleyemez. Hâkim yalnızca vasiyetin mevcut durumunu tutanağa geçirir, açar ve mirasçılara okur. Vasiyetnamenin iptali veya tenkisi davaları ise açılma işleminden sonra Asliye Hukuk Mahkemesi'nde açılacak bağımsız davalarla karara bağlanır.
Geçerli El Yazılı Vasiyetname Düzenleme Adımları
Mahkemede iptal edilmeyecek, hukuken tam geçerli bir el yazılı vasiyetname kaleme alma rehberi.
Boş Bir Kağıt ve Kalem Alın
Kesinlikle bilgisayar, tablet veya daktilo kullanmayın. Tüm metin kendi el yazınızla yazılmalıdır.
Kimlik ve İrade Beyanınızı Net Olarak Belirtin
Adınızı, soyadınızı, T.C. kimlik numaranızı ve aklı başında, hür iradenizle vasiyetname tanzim ettiğinizi yazın.
Tasarruflarınızı Saklı Pay Sınırlarını Gözeterek Sıralayın
Hangi malın kime bırakılacağını tereddüde yer bırakmayacak açıklıkta ifade edin.
Gün, Ay ve Yıl Olarak Tam Tarih Atın
Metnin sonuna veya başına yazıldığı günü, ayı ve yılı (Örn: 23 Eylül 2026) bizzat el yazınızla yazın.
Metnin Altını Islak İmzanızla İmzalayın ve Güvenli Saklayın
İmzanızı atın ve vasiyetnameyi güvenilir bir kişiye, notere veya Sulh Hukuk Mahkemesi Yazı İşleri'ne teslim edin.
Bu Konu Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Bilgisayarda yazılıp altı imzalanan vasiyetname geçerli midir?
Hayır. 4721 Sayılı TMK m. 538 uyarınca el yazılı vasiyetnamenin başından sonuna kadar bizzat miras bırakanın kendi el yazısıyla yazılmış olması zorunludur. Bilgisayarda yazılan el yazılı vasiyetnameler geçersizdir ve mahkemece iptal edilir.
Vasiyetnamede tarih yazılmazsa ne olur?
Tarih el yazılı vasiyetnamenin kurucu unsurudur. Gün, ay ve yıl içeren açık bir tarih bulunmayan vasiyetnameler Yargıtay içtihatları doğrultusunda geçersiz sayılır ve iptale tabidir.
Kişi hayatta iken vasiyetnamesini değiştirebilir mi?
Evet. Miras bırakan dilediği zaman yeni bir vasiyetname yaparak veya eskisini imha ederek önceki vasiyetnamesinden dönebilir. Yeni yapılan vasiyetname öncekini hükümsüz kılar.
Vasiyetname ne zaman açılır ve nerede okunur?
Vasiyetname miras bırakanın ölümünden sonra Sulh Hukuk Mahkemesi'ne teslim edilir. Hâkim teslimden itibaren bir ay içinde tüm mirasçıları davet ederek vasiyetnameyi açar ve okur.
Vasiyetnamenin iptali davası açma süresi ne kadardır?
İptal sebebinin ve hak sahipliğinin öğrenildiği tarihten itibaren 1 yıl ve her halükarda vasiyetnamenin açıldığı tarihten itibaren 10 yıl içinde Asliye Hukuk Mahkemesi'nde açılmalıdır.
Yasal miras payınızı, dokunulamaz saklı payınızı ve vergi dairesine ödenecek veraset vergisini hesaplayın.
2026 Miras Payı ve Saklı Pay Hesaplama Robotu
Eş, çocuklar, anne-baba ve kardeşlerin 4721 S.K. zümre sistemine göre yasal ve saklı pay dağılımı.
2026 Veraset ve İntikal Vergisi Hesaplama
2.465.000 TL evlat/eş istisnası, %1-%10 dilimleri ve 3 yılda 6 eşit taksit ödeme planı.
İş Hukuku ve Mevzuat Editörü
İş hukuku, kıdem ve ihbar tazminatı hesaplamaları, fesih süreçleri ve arabuluculuk uygulamaları üzerine içerik araştırmacısı ve mevzuat editörü.
Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesi, İptali ve Mirasçıların Tenkis Davası
6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu Madde 611 uyarınca düzenlenen ölünceye kadar bakma sözleşmesinin resmi şekil şartları (noter veya tapu memuru), bakım borcunun ifası, muris muvazaası (mirastan mal kaçırma) iddiaları, saklı payı zedelenen mirasçıların tenkis davası açma hakları, 1 ve 10 yıllık hak düşürücü süreler ve Asliye Hukuk Mahkemesi dava dilekçesi taslağı.
Borçlu Mirasın Reddi ve Terekenin İflas Hükümlerine Göre Tasfiyesi Rehberi
4721 Sayılı TMK m. 605/2, 612 ve 619-639 uyarınca borca batık terekenin tespiti, en yakın mirasçıların tamamının mirası reddetmesi hali, resmi tasfiye süreci ve Sulh Hukuk Mahkemesi dilekçe taslağı.
Eşin Miras Payı: Mal Rejimi Tasfiyesi, Katılma Alacağı ve Aile Konutu Hakları
4721 Sayılı TMK m. 499, 219, 236 ve 652 uyarınca sağ kalan eşin zümrelere göre miras payı, edinilmiş mallara katılma alacağı, aile konutunun özgülenmesi ve Aile Mahkemesi dilekçe taslağı.
Bu Konu Hakkında Sorunuz veya Yaşadığınız Bir Uyuşmazlık Var mı?
Kıdem, ihbar, işe iade, mobbing ve fesih süreçleriyle ilgili uyuşmazlıklarınızı yazabilir; mevzuat uzmanlarımızın değerlendirmelerini inceleyebilirsiniz.